Amniyosentez nedir ve nasıl yapılır?
Bebeklerin bir kısmı fiziksel ve zihinsel anomaliler ile dünyaya gelir. Gelişen Tıp bilimi sayesinde yapılan testler ve düzenli hamilelik kontrolleri bu anomalilerin tespitini kolaylaştırmış, son yillarda anomali ile dunyaya gelen bebeklerin sayısını azaltmıştır. Amniyosentez gibi tüm prenatal testlerin ilk amacı, tedavi olanağı olmayan hastalıkların; özellikle genetik hastalıkların, teşhisini erken yapıp aileyi bilgilendirmektir. Anne ve baba tüm bu testler ve gebelik takipleri ile bebeklerinin dünyaya geldikten sonraki sağlıkları hakkında geniş bilgi edinebilirler. Amniyosentez uygulaması doktor tarafından tavsiye edilen, anne ve babanın onay vermesi durumunda yapılan bir testtir. Doktor, yapılmasına dair hiçbir baskıda bulunmaz. Anne, baba da testi yaptırıp yaptırmamak konusunda özgürlerdir. Bazı anne, baba adayları down sendromu gibi yaşam ile bağdaşan anomalilerin varlığında hamileliği devam ettirmeme kararı alabilirler.
Amniyosentez, bebeğinizin içinde yüzdüğü sıvıdan iğne yardımı ile bir miktar alınarak incelenmesi anlamına gelir. Bu sıvı içerisinde bebeğinizin gelişimi hakkında önemli açıklamalar vardır. Amniyosentez uygulaması, geçmiş yıllarda fazla miktarda bulunan amniyo sıvısını azaltmak, sonraki yıllarda ise kan uyuşmazlığı ile ilgili bebeğin durumunu kontrol etmek amacıyla uygulanırken; günümüzde, genetik anomalilerin tespitinde kullanılan en geçerli testlerden biridir.
Amniyosentez Kimlerde Uygulanır?
- İleri yaş gebeliklerde,
- Daha önceki gebeliklerin anomaliler nedeniyle sonlandırılması durumunda,
- Genetik yatkınlığı bilinen hastalıkların ailenin diğer fertlerinde bulunması durumunda,
- Ultrasonografik muayenelerde anomali saptanması halinde,
- İkili-Üçlü tarama testi gibi yapılan kan testlerinin anormal sonuçları,
- Erken doğum riski bulunan bebeklerin akciğer gelişimini öğrenmek amacıyla,
- Amniyos sıvısının normalden fazla olması durumunda, anne adayının rahatlaması amacıyla,
Amniyosentez işlemi genellikle gebeliğin 2. trimesterlik bölümünde yani ikinci 3 aylık dönemde yapılır. İşlem basit bir uygulamadır ancak erken gebelik haftalarında düşük riski daha fazla olacağından tercih edilmez. Anne ultrason masasına sırt üstü yatırılır ve göbeğin steril olması sağlanır. Ultrason yardımı ile bebeğin anne karnındaki pozisyonu dikkatlice takip edilirken iğne aynı zamanda göbeğin uygun bir yerine yerleştirilir. İğne önce karın katmanlarını sonra rahim kasını geçerek amniyo kesesine doğru itilir ve iğnenin ucunda bulunan bir enjektör yardımı ile bebeğin amniyon sıvısından bir miktar alınır.
İçerisinde bebeğe ait dökülmüş canlı hücreler bulunur. Alınan sıvı laboratuvar ortamında ayrıştırıldıktan sonra besi yerlerinde üretilir ve hücrelerin ve genetik bilgiyi taşıyan kromozomların bir anormalliği olup olmadığına bakılır.
Düşük, enfeksiyon, vajinal sıvı gelmesi, su kesesinin açılması, plesenta veya kordonun zedelenmesi, erken doğum riski, alınan sıvının istenildiği gibi olmaması, kromozom analizinde nadiren tespit edilemeyen bazı sendromlar, sıvı almak için kullanılan iğnenin bebeğe zarar vermesi çok nadir de olsa uygulamanın risk faktörleridir:Bu olaylardan birinin olabilmesi ihtimali yaklaşık 200 amniosentezde 1 kişidir.Sonuçta amniyosentez sanıldığı kadar riskli bir uygulama değildir.
Uzman kişilerin elinde oldukça kısa sürede yapılan, sonuçları ile henüz yerine daha kolay başka bir testin olmadığı vazgeçilemez bir inceleme yöntemidir. Test için hiçbir ön hazırlık gerekmez. Karından iğne yardımı ile rahime ulaşmak acı veren bir durum değildir. İşlem gerekirse lokal anesteziye bile gerek duyulmadan yapılabilir. Hasta uygulama sonrasında 15-30 dakika kadar dinlendirilir. Tek bebekli gebeliklerde uygulama daha kolaydır. Çoğul gebeliklerde ise eğer bebekler iki ayrı kesede yaşıyorsa indigokarmen ismi verilen bir renkli sıvı bazen uygulamada kolaylık sağlar. Amniyon sıvısı alınan bebek ikinci bebekten sıvı alınırken karışmaması için bu zararsız sıvı ile boyanır.
Amniyosentez günümüzde anomalili bebeklerin tespitinde hala önemli bir testtir. Kromozomal anomalilerin saptanmasındaki başarısı %99 ila %100 arasında değişir.
Amniyosentez uygulaması sonrasında genellikle 24-48 saat istirahat önerilir ve çok nadirende olsa karın kasılmaları, vajinal kanamalar, vajenden su gelmesi, akıntıda artış ve vajen akıntısında kötü koku gibi değişimlerde doktorunuza kısa sürede başvurmayı ihmal etmeyiniz.
RSS