Kanser Aşısı ve Siğiller

Genital Kanser, Siğiller ve Aşılar

Sorularla HPV – Rahim Ağzı Kanseri Aşısı ve Siğiller

Her yıl dünyada 240 bin kadının ölümüne yol açan HPV DNA virüsünden kaynaklanan rahim ağzı kanserini önleyebilen aşı, güvenilir olduğu FDA tarafından onaylanarak neredeyse 2000’li yılların başlarından beri uygulanıyor:

a) Rahim ağzı kanserini,

b) HPV tip 6, 11, 16 ve 18’ in ve benzerlerinin neden olduğu kanser öncesi, takibin zor, stresli ve masraflı olduğu kanser öncesi öncü düşük dereceli lezyonları,

c) Çok sık rastlanan genital siğilleri de önlüyor.

Böylelikle HPV aşısı, aşağıda anlatılan, HPV virüsünün yol açtığı stresli, maliyetli ve çoğunlukla da uzun zaman alan tanı ve tedavi uğraşlarından toplumu büyük ölçüde korur.

HPV virüsü nedir?

HPV (Human Papilloma Virus) genel olarak sıklıkla cinsel ilişki ve temas ile bulaşabilen çok yaygın bir DNA virüsüdür. Son yıllarda önemi daha çok anlaşılan HPV virüsünün TOPLUMUN yüzde 60-80’inde hayatın bir döneminde mevcut olduğu görülmüştür. 50 yaş altı yetişkinlerin %80’inin HPV enfeksiyonu geçirdiği tahmin edilmektedir. Çoğunlukla HPV enfeksiyonu yaşı 15-25 yaş arasında olup, çoğu zaman, enfeksiyon bulaştıktan sonra belirti göstermeyip iki yıl içerisinde tedavi olmadan bağışıklık sistemi ile vücuttan temizlenir.

En büyük önemi rahim ağzı, vajina ve vulva, oral ve anal ve bazı cilt kanserlerinde etken olmasının keşfedilmesiyle ortaya çıktı. Rahim ağzı kanseri ve kanser öncesi değişikliklerin yüzde 80’inden fazlası bu virüs ile olur. İnsan bağışıklık sistemi bu tür enfeksiyonları bir ya da iki yıl içinde temizliyor, ancak daha dirençli ve yüksek riskli HPV türleri rahim ağzı kanseri veya genital bölgede aşağıda anlatılan başka lezyonlara ve kanserlere de yol açabiliyor. 

HPV Virüsü Nasıl bulaşıyor?

Cinsel olarak aktif kadınların ve erkeklerin evli ya da tek bir partneri olsun ya da olmasın yüzde 50’den fazlasında HPV’nin bir ya da daha çok tipine ait enfeksiyon izlerine rastlanmaktadır. Bu enfeksiyonların çoğu da klinik belirti vermiyor. Bulaşma şekli, çoğu zaman cinsel ya da çok yakın tensel temas olabiliyor. Nemli eşyalar ve cinsel olmayan temasla da bulaşabileceği ihtimal dahilinde. Kolaylaştırıcı faktörler olarak bölgenin nemliliği ve dokuda harabiyet sayılabilir. Ayrıca, gebelik, AIDS, kortizon tedavisi gibi kişinin bağışıklık sisteminin çok iyi çalışmadığı durumlarda hastalık hızla ve çok yaygın olarak seyredebiliyor. Tüm genital bölge, mukozalar ve ciltte görülebildiğinden, sadece penisin kapatılabildiği prezervatif ile bulaşmanın engellenebilmesi mümkün görünmemektedir.

HPV Virüsünün Kuluçka Süresi- Belirti Verme Süresi

HPV bulaştıktan sonra kuluçka süresi; kişiye, bağışıklık sistemine, strese, travmaya, HPV tipine göre değişken olabilir. Örnek olarak siğil tipi bulaştıktan sonra çeşitli kaynaklarda farklılık göstermek üzere 2 ay ile 6 yıl arasında bir süre sonra siğil oluşabilmektedir. Örneğin yeri dolayısı ile serviks ve vajinada (başlangıçta) tipik belirti vermeyen, ancak muayene ve testlerle ortaya çıkabilen yüksek riskli HPV tiplerinin yaptığı kanser öncesi lezyonların oluşumu için ise yine lezyonun ve virüsün tipine bağlı olarak aylar ve seneler gerekebilir. Bu yüzden belirtiler görüldükten ya da muayene ve tahlil ile tanı koyulduktan sonra bulaşma zamanını sadece bunlara bakarak tahmin etmek güçtür. Önemli olan belli aralıklarla düzenli muayene ve testleri yapmak ve doku bozulması/lezyonu varsa ilerlemeden vaktinde tedavi etmektir.

HPV enfeksiyonu kendiliğinden geriler mi? HPV yayılımına neden olan faktörler neler?

HPV bulaşan olguların yaklaşık % 90’ında virüs yaklaşık İKİ yıl içerisinde kendiliğinden gerilemektedir. Kendiliğinden gerilemeyi engelleyen, virüsün yayılımının devam etmesine neden olan faktörler ise sıklıkla:

Bağışıklık sisteminin zayıflaması, immün sistemin zayıflamasına neden olan steroid türü ilaçların uzun süreli kullanılması

Kemoterapi, radyoterapi tedavileri

Sigara kullanımı, uykusuzluk, yorgunluk, stres

HPV dışı sık tekrarlayan genital hastalıklar

Travmalar 

Gebelik

Folat, beta karoten … eksikliği

 

Düşük ve Yüksek Riskli HPV nedir? HPV virüs türlerinin hepsi kansere yol açıyor mu?

HPV DNA virüsünün 200′ e yakın tipi tespit edilmiş olup, bunların özellikle bazı tipleri insanlarda soruna yol açmaktadır.

En sık görülen düşük riskli HPV tipleri  6, 11, 40, 42, 43, 44, 54, 61, 70, 72, 81’dir.

En sık kansere sebep olabilen yüksek riskli HPV tipleri 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 66 ve 68’dir.

Tip 16 ve 18 en fazla serviks kanserine ulaştırma potansiyeline neden olan, bu yüzden de yakın takip edilmesi ve müdahale edilmesi gereken tipleridir.

HPV’nin yüksek riskli bazı türleri (16, 18…)rahim ağzı kanseri öncüsü lezyonlara (ASCUS?, LSIL, HGSIL, CIN I, CIN II, CIN III, CIN III+…) ve kansere yol açarken, diğerleriyse cinsel hastalıklara, 6 ve 11 numaralı tipleri ise sıklıkla genital siğillere yol açıyor. HPV’nin özellikle de yüksek riskli tiplerinin yukarıda yazılan öncü lezyonlara ve bunun peşinden kansere yol açabilmesi için genellikle haftalar, aylar içinde değil seneler içinde olur. Böylece; 

HPV’ de Erken Teşhis ve Tedavi , Yakın Takip Önemlidir;

Elimizdeki tanı ve tedavi yöntemleri ile vaktinde müdahale edersek tehlikeli sonuca ulaşmadan kolaylıkla önlem almış oluruz. Ayrıca vaktinde yapılan müdahaleler zorlu ameliyatlara, kemoterapi ya da radyoterapi içeren kanser terapilerine de gereklilik bırakmaz. Kolposkopi de içeren öncü lezyonların tanı, takip ve tedavileri özellikle 2019 kılavuzlarından sonra kişiye özgü risk bazlı olarak planlanmaktadır. Kılavuzlar asemptomatik(belirti-şikayet göstermeyen) hastaların anormal tarama sonuçları için geçerlidir. Anormal kanama, şüpheli serviks görünümü gibi şikayetler varsa ek tanısal işlem gerekebilir.

Ulusal HPV ve SMEAR(Sitoloji) TARAMA Sonuçlarını Nasıl Değerlendirelim?

HPV(- Negatif), Sitoloji Normal 5 yılda bir taramanızı yaptırmayı ihmal etmeyiniz. Herhangi bir şikayetiniz olması durumunda (akıntı, anormal kanama vs) ve test sonucunuzun durumuna göre uzman hekiminizin önerilerini dikkate alarak tedavi ve kontrollerinizi yaptırınız. Herhangi bir şikayetiniz olması durumunda (akıntı, anormal kanama gibi) uzman bir hekime başvurunuz.

HPV(+ Pozitif) → (16-18) → Sitoloji Normal veya Anormal  Teşhis merkezine müracaat ediniz. Test sonucunuzun durumuna göre uzman hekiminizin önerilerini dikkate alarak tedavi ve kontrollerinizi yaptırınız.

HPV(+ Pozitif) → Diğer Tip → Sitoloji Normal  1 yıl sonra testinizi tekrar ettirmeyi ihmal etmeyiniz. Test sonucunuzun durumuna göre uzman hekiminizin önerilerini dikkate alarak tedavi ve kontrollerinizi yaptırınız. Duruma göre daha sonra 5 yılda bir taramanızı yaptırmayı ihmal etmeyiniz

HPV(+ Pozitif) → Diğer Tip → Sitoloji Anormal  Teşhis merkezine müracaat ediniz. Test sonucunuzun durumuna göre uzman hekiminizin önerilerini dikkate alarak tedavi ve kontrollerinizi yaptırınız. Takiplerin bitişinden sonra tahliller de normal ise 5 yılda bir taramanızı yaptırmayı ihmal etmeyiniz

HPV Yetersiz   3 ay sonra testinizi tekrar ettirin. HPV negatif iken sitoloji anormal gelirse de tekrar testler gerekebilir.

HPV virüsü tanı / teşhis yöntemleri 

Jinekolojik muayenede vajinal/servikal akıntıdan sürüntü alınması ve alınan örneklerden HPV virüsüne ait DNA’ların incelenmesi ile teşhisi konulabilir. Böylece HPV virüs tipleri de bakılarak yüksek riskli bir HPV varlığı belirlenebilmektedir. Bunun yanında alınan servikal yani rahim ağzı Pap Smear testinde de HPV virüsünün neden olabileceği hücresel değişiklikler de saptanarak HPV enfeksiyonu belirlenebilir. Yüksek riskli HPV pozitifliği mevcutsa ileri tetkik ve tedavi için deneyimli bir Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanına başvurulması gereklidir. HPV enfeksiyonun belirti vermeme olasılığı da olduğundan, serviks kanserine ilerleme olmadan teşhisin konulabilmesi ve gerekli önlemlerin alınabilmesi için düzenli olarak HPV testi ve/veya servikal Pap Smear testi yaptırılması önemlidir. 2000’li yıllardan beri kılavuzlar sıklıkla değiştirilse de, şu anda ulusal kanser tarama standartlarına göre; 30-65 yaş grubundaki her kadın 5 yılda bir HPV ve Pap Smear testi ile taranmaktadır.

Vajinal/servikal akıntıdan sürüntü alınması ile yapılan Pap smear testi muayene esnasında yapılabilen en ucuz ve kolay test olup, eskiden yılda bir düzenli yapılması önerilirken yaşa, risk durumuna ve klinik duruma bağlı olarak HPV genotiplendirmesi ile birlikte yapıldığında, eğer ikisi de birden negatif/normal çıkar ise test süreleri yeni kılavuzlara göre beş yıla kadar geciktirilebilmektedir. Bunun sebebi HPV’nin bulaştığı andan itibaren ileri tipte kanser öncüsü ve kanser lezyonları oluşturana kadar geçen sürenin de uzun (genellikle yıllar) olmasından kaynaklanıyor. Nadir de olsa bazı istisna durumlar olabilir. Tüm serviks kanserlerini önlemek ulaşılabilir bir hedef değildir. Kılavuzlar kanserden korunmayı en yüksek düzeyde tutarken, fazla test ve girişimlerin yol açacağı maliyeti ve zararı en aza indirecek şekilde tasarlanmıştır. 

HPV tipi ve pap smear neden önemlidir?

HPV’nin olup olmadığını ve varsa tipini bilerek bir bakıma daha çok riski hesaplıyoruz. Pap smear testi sitoloji taraması ile de HPV virüsünün o kişinin dokularında bir değişiklik yapıp yapmadığını, yapmış ise bunun ne seviyede olduğunu tahmin ediyoruz. Dokudaki tahribat seviyesi hakkında tereddütte isek kolposkopi (bir tür büyüteçli/yaklaştırıcı zumlu video cihazı) ile bakarak ve gerekirse kolposkopi altında biyopsi (doku örneği) alarak bunu patoloji uzmanlarına inceletiyoruz. Sonuca göre de tanı ve tedavi yaklaşımı planlanır. Ayrıca bakınız :kanser tarama, pap smear ve kolposkopi

Tüm dünyada kadınlar arasında kanserden kaynaklanan ölümlerin ikinci en yaygın nedeni olan rahim ağzı kanseri, her yıl yaklaşık yarım milyon teşhis ve 240 binden fazla ölümle sonuçlanıyor. Ayrıca, düşük dereceli riske sahip belirli HPV tipleri, genital siğillere ve anormal pap smear sonuçlarına yol açabiliyor. Her yıl dünya çapında yaklaşık 32 milyon genital siğil vakası ortaya çıkıyor. Bu şekilde anormal sonuçların yakından takibi ve tedavisi için de yüksek miktarda parasal kaynak harcanıyor. ABD’de, her yıl yaklaşık 15 bin kadın, rahim ağzı kanserine yakalanırken, bunlardan yaklaşık 6 bini ölüyor. Gelişmekte olan ülkelerde ise bu problem çok daha büyük, çünkü kadınlar kansere yol açan ajanların gelişimini hastalığa yakalanmadan önce kolay tedavi edilebilecek aşamada kontrol ettirmiyorlar ve bu da her yıl binlerce kadının ölümüne yol açıyor.

Rahim Ağzı Kanseri HPV aşısı koruma amaçlı mı?

Bağışıklık ve koruma amaçlı bir aşı olup, en çok sorun yaratan tiplerden HPV 6, 11, 16, 18 tiplerine (ya da henüz bir kısmına) maruz kalmamış kadınlarda kanser öncesi lezyonlara ve rahim ağzı kanserine ve genital vajinal anal siğillere karşı koruma sağlar. Erkeklerde de koruma sağlar, bulaşma önlenir.

HPV aşısını kimler yaptırabilir ?

Şu an 9 – 26 yaş grubundaki kadınlar ve erkekler de aşının en etkili ve verimli uygulanabileceği grubu oluşturuyor. Yeni yayınlanan verilere göre 55 yaşına kadar kadınlar için ve erkekler için de aşının kullanılmasında etkili olabileceğini göstermektedir. 

HPV pozitif olan her kadına ve erkeğe aşı önerilecek mi?

Öncelikle, aşının HPV ile temasların henüz başlamadığı genç kadınlara ve erkeklere uygulanması önerilse de ilerleyen yaşlarda da yapılması etkili ve önleyici. Çalışmalarda aşının içinde bulunan dört HPV tipinden herhangi bir tanesine maruz kalmış kişilerde aşılama sonrası aşının içinde bulunan diğer tiplere karşı koruma sağladığı gözlenmiş. 2019-2020 yıllarında yenilenen kılavuzlara göre:

AŞI ÖNCESİ HPV- DNA TESTİ GEREKMEZ.

HPV- DNA POZİTİFSE BİLE AŞI YAPILABİLİR.

PAP SMEAR TESTİ KUŞKULU OLANLARA VE GENİTAL SİĞİL ÖYKÜSÜ OLANLARA AŞI YAPILABİLİR.

GEBELERE HPV AŞISI YAPILMASA DA, AŞI ÖNCESİ RUTİN GEBELİK TESTİ GEREKLİ DEĞİLDİR. GEBELİK NEDENİYLE AŞI PROGRAMINA ARA VERİLDİYSE GEBELİK SONRASI DEVAM EDİLİR.

EMZİREN KADINLARA HPV AŞISI YAPILABİLİR.

HPV Aşısının etkili olması için kaç kere yapılması gerekiyor?

 0 – 2. ve 6. aylarda 3 doz olarak uygulanıyor. Bununla birlikte 2016 verileri kolay bağışıklanan 9-14 yaş grubunda aşının 2 doz yapılmasının yeterli olacağını söylediğinden bu grupta maliyet açısından bu büyük avantaj. Yine aşı uygulamaları başlayalı beri koruyucu etkisinin ömür boyu olabileceğine dair kanıtlar giderek artıyor.

HPV Aşısının Yan etkisi Var mı?

Diğer aşıların yan etkisi ne kadar olabilirse bu aşıda da benzer etkiler olabilir. Koldaki uygulama yerinde geçici hafif ağrı dışında pek yan etkisi yok. Aşının doktor kontrolünde yapılması tavsiye ediliyor ve uygulamadan sonra 10-15 dakika doktor gözleminde beklenmesi tavsiye ediliyor.

HPV Aşısı uygulandıktan ne kadar süre sonra etkisini gösteriyor?

Aşının uygulanması ile HPV’ye karşı antikor düzeyleri oluşup aşı dozlarının tamamlanması gerekir. Uzun süreli takip çalışmalarında da aşı alan gruptaki HPV enfeksiyonları ile plasebo alan gruptaki HPV enfeksiyonları kıyaslanır ve böylelikle klinik etkinlik ortaya çıkar. Şimdiye kadarki verilere göre, aşı çıktığından beri  takip boyunca etkili düzeyde antikor yanıtı oluşturduğu gözlendi. Çalışmalar aşı olanlarda HPV’ne  yakalanma ya da kötü-ileri lezyon oluşumunu engellediğini gösteriyor. Veriler çok daha uzun süreli ve ömür boyu olabilecek aşı korumasını vaat ediyor. 

Rahim Ağzı Kanser Aşısı hangi HPV tiplerine karşı koruma sağlıyor?

Yaygın olarak kullanılan aşı tipi (HPV 6, 11, 16, 18 tiplerini içeriyor. HPV 16 ve 18 dünya üzerindeki rahim ağzı kanserlerinin yüzde 70’den fazlasına neden olurken, HPV 6 ve 11 ise dünya üzerindeki genital siğillerin yüzde 90’nından fazlasında sorumlu tutuluyor. Yeni jenerasyon aşılarda HPV tiplerinin sayısının artırıldığı, en sık rastlanan ve problem çıkaran 9 tipe karşı bu genişletilmiş yeni jenerasyon aşı piyasada yaygın olarak bulunana kadar tüm dünyada diğer tipi uygulanmaya devam ediyor.

Cinsel ilişki içinde olan kadınların -evli olanlar da dahil- yüzde 80 kadarının, yaşamlarının bir aşamasında Human Papilloma Virüsü’ne yakalanmaları olasılığı bulunuyor. Rahim ağzı kanserinin yüzde 70’ine, HPV 16 ve 18 tipleri neden oluyor. Kalan kısmın neredeyse tamamını da diğer yüksek riskli tipler oluşturuyor.

Türkiye’de rahim ağzı kanseri görülme sıklığı nedir?

Dünya çapında toplanan GLOBOCAN verilerine göre ülkemiz, rahim ağzı kanser sıklığı 100 binde 10 civarı ülkeler grubunda yer alıyor. Birleşik Arap Emirlikleri ve Cezayir gibi aynı  gruba mensup ülkelerde bile bunun yaklaşık 3 katına kadar rahim ağzı kanseri saptandığına göre verilerin güvenirliği sorgulanabilir. Dünya çapında konuya bakacak olursak, yılda yaklaşık 500 bin kadına rahim ağzı kanseri teşhisi konulup, yine yaklaşık 274 bin kadın bu kanser nedeni ile hayatını kaybediyor. Kabaca bir hesapla her 2 dakikada bir kadın, bu hastalıktan yaşamını yitiriyor.

Yurtdışında Ülkelerde Aşılama Programı İlkokuldan Başlıyor

2008 Yılından itibaren İngiltere’de okul çağındaki kızlara rahim ağzı kanserine karşı aşı uygulanıyor. İngiltere hükümet yetkililerince yapılan açıklamada, 2008 Eylül’ünde başlatılacak aşı kampanyası tüm 12-13 yaşındaki kızları kapsayacak. 18 yaşına kadarki kızlar da 2009 sonbaharından itibaren aşı programına dahil edildi. Human Papilloma Virüsü (HPV) ile mücadele için yapılan aşıların İngiltere’de her yıl yüzlerce kişinin yaşamını kurtarabileceği düşünülüyor. Aşı, altı aylık bir süre içinde üç defa uygulanacak. Aşının ilk uygulandığı yıllar için bir tam kürü İngiltere için 300 sterline mal olacak. Bu yılın başlarında İngiltere Aşılama ve Bağışıklık Kazandırma Komisyonu, 11-12 yaşındaki kızlara düzenli şekilde HPV aşısı yapılmasını tavsiye etmişti. Komisyon, 16 yaşına kadarki kızların da aynı kampanya kapsamına alınmasını önermişti. Ancak hükümet bu konuda nihaî kararını almadan önce, aşılamanın daha ayrıntılı bir maliyet-yarar analizini istemişti. Ülkenin Galler Bölgesi’yle İskoçya’da da bölgesel yönetimler benzer aşı programlarını uygulayacaklarını açıkladılar. Sonuçta dünyanın pek çok ülkesi bu ciddi hastalığa yakalanıldığında ortaya çıkacak maliyetten cok daha ucuza malolacak aşının uygulama programlarını geliştiriyor. HPV ile mücadele için iki aşıdan  biri olan ‘Gardasil’ adlı aşı, 80 ülkede onaylandı.

Ölümcül hastalık !:Kimi tutucu çevreler çocuk yaştaki kızlara, cinsel ilişki yoluyla bulaşan virüslere karşı koruyacak aşı yapılmasının, zamansız ve çok sayıda kişiyle cinsel ilişkiye girilmesine teşvik edeceğinden kaygılı. Oysa bazı durumlarda tartışmalı olsa da ten ve eşya teması dahi yeterli olabiliyor. Geliştirilen yeni aşıyı yaptırıp yaptırmamak ailelerin kararına bağlı olacaksa da halen bir yılda 274 bini aşkın kadının rahim ağzı kanserinden öldüğünü kaydedersek, bu aşılamayla ölümlerin yüzde 70-85’inin önlenebileceğini görürüz. Bu yüzden FİGO (Amerikan Kadın-doğumcular Federasyonu) risk veya hastalık olsun ya da olmasın bu aşıdan doktorların hastalarına bahsetmedikleri takdirde, etik ya da ahlaki bir durum olmayacağını kaydetti.

Genital siğiller ise o kadar yaygın ki HPV aşısı ile bunlar da önlenebilecek;

Genital siğiller (genital kondiloma=condyloma) bir kez çıktıktan sonra cinsel ilişkide bulaşıcılık yapması dışında görüntü kötülüğü ve ilave rahatsızlıklara da yol açıyor. Tedavileri ise bağışıklık sisteminin etkisine de bağlı olarak genellikle birden fazla seans halinde, ilaçlar ve lazer, kriyoterapi, elektrokoter, LEEP işlemleri ile  tekrarlayıcı bir şekilde devam edebilmektedir. Günümüzde virüsün etkisini tamamen ortadan kaldırabilen bir ilaç yoktur.

Daha önceden HPV’ ye bağlı sorun yaşamış olanların da aşıdan faydalanma ihtimali var. Zira yaşadığınız sorun HPV’nin sadece bir türüyle ilgiliyse ki çoğu durumda böyledir; aşılanmanız geriye kalan üç türe ve benzer genotiplere karşı korunmanıza yardımcı olacaktır(Eurogyn). Aşının gebelik döneminde uygulanması veya aşıya devam edilmesi şimdilik önerilmese de aşı yapıldıktan sonra gebelik oluşmuşsa kalan dozlar doğumdan sonra 12 ayda tamamlanabilmektedir.  Yan etkileri son derece az bir aşıdır. Uygulama kas içi (genellikle koldan) şeklindedir. HPV aşısını maalesef devlet karşılamamaktadır. Aşı uygulamasında aşı maliyetleri dışında extra bir ücret alınmamaktadırAyrıntılı bilgi ve HPV aşısı fiyatı uygulaması için Bkz
Diğer jinekolojik kanserler için tıklayınız..